خبرگزاری مهر-گروه استان ها: اگر چه انسان ذاتا موجودی اجتماعی است، ولی زمانی که در تامین امنیت و رفع مشکل اقتصادی و اجتماعی محتاج به همکاری شد، روحیه اجتماعی بودنش قوت می گیرد.
ادیان الهی با الهام از منبع وحی در جهت هدایت جامعه های بشری و تشویق آنان برای کمک به همنوعان خود نقش اصلی داشتند و بسیاری از مردم با تاسی به ارزش ها و پیام های ادیان، خود را در مسائل اجتماعی شریک دانستند، تا حدی که بعضی تا سرمرز ایثار و فداکاری پیش رفتند.
یکی از راه های استمرار نیکوکاری و کمک به هم نوع، سنت حسنه «وقف» است که شخص واقف با وقف اموال و املاک خود برای امور خیریه و عام المنفعه، درآمد آن موقوفات را به امور خیریه اختصاص می دهد و مادام که آن موقوفه یا موقوفات باقی است، متولیان و متصدیان امر وقف موظف به اجرای نیات خیر واقف هستند.
در اسلام نیز وقف همواره به عنوان بحثی مهم مورد توجه بوده و ویژگی های منحصر به فردی داراست، همچنین وقف سنتی که از پیشینه تاریخی در سیستان و بلوچستان برخوردار است و بارها و بارها این دیار را علی رغم محرومیت تحمیلی اش، پیشتاز در این عرصه نگه داشته است.
یعقوب لیث صفاری پرچم دارد وقف در سیستان است
محقق و پژوهشگر مردم سیستان در این باره به خبرنگار مهر می گوید: نشانههای تاریخی به وضوح نشان میدهند که سنت ریشهدار وقف در سرزمین هامون به یک فرهنگ بزرگ رفتاری در ساختار باورهای اجتماعی سیستانیها از گذشته تا کنون تبدیل شده بود.
محمد جهان تاب می افزاید: برمبنای نوشتههای تاریخی یعقوب لیث و عمرو لیث صفاری بنیاد مسجد بزرگی را در زرنج بنا نهادند و برای رونق تکاپوهای علما و اندیشه گران دینی این مسجد بازار بزرگی را نیز ساختهاند و درآمد آن را وقف این مسجد و بیمارستان شهر و مکه مکرمه کرده بودند که در زمان خودش بازتاب ویژه ای داشت.
به گفته این محقق مردم سیستان، اصطخری جغرافیا نویس سدههای سوم و چهارم در کتاب مسالک و ممالک خویش طول این بازار را سه کیلومتر نوشته است و از بعد پهنه و مساحت این سومین مسجد دنیای اسلام پس از مساجد هرات و نیشابور اعلام شد.
وی بیان می کند: در همین رابطه کتاب تاریخ سیستان مینویسد، «عمرولیث صفاری هزار رباط کرد و پانصد مسجد آدینه و مناره کرد، دون پلها و میلهای بیابان و کار خیر بسیار که قصد داشت و بدان نرسید، مسجد جامع نیشابور و شیراز نیز از همین خواست و اراده آینده نگر شهریار ایران زمین عمر و لیث صفاری ساخته و وقف شده است.»
جهان تاب باور دارد: بسیاری از آثار دوران اسلامی مانند مساجد بزرگ و زیبا، پلها و کاروانسراهای برجای مانده که اینک زینت بخش چیدمان شهری برخی از شهرهاست ریشه در همین باور زیبا و فراگیر وقف دارد.
چهار هزار و ۵۱۵ موقوفه در سیستان و بلوچستان ثبت شده است
بر مبنای نوشته های تاریخی، یعقوب لیث صفاری پرچمدار وقف در تاریخ سیستان بوده و بر پا کردن مسجد بزرگی در زرنج خود گواهی بر این ادعا استمدیر کل اوقاف و امور خیریه سیستان و بلوچستان گفت: وقف نوعی نوع دوستی و خیر خواهی است که نتیجه زحمات به کار رفته در این راه عاید مردم شده و دغدغه آن رفع مشکلات مردم است.
حجت الاسلام اسماعیل تدینی در گفتگو با خبرنگار مهر افزود: وقف توسط مردم و برای مردم اجرا می شود که در این راستا دولت تنها نقش مدیریتی و نظارتی داشته و تنها به عنوان امانتدار نیات واقفان را اجرا می کند.
به گفته وی طی سال ۹۲ تعداد ۲۰ موقوفه و در طی سال ۹۳ تعداد ۱۷۵ موقوفه به ارزش هشت میلیارد تومان در سامانه اوقاف ثبت شده، که نشان دهنده نگاه ویژه مردمان این مرزش نشین به فرهنگ وقف است.
وی گفت: اکنون تعداد موقوفات استان از دو هزار و ۸۳۰ مورد در سال ۹۱ با ۱۰۰ درصد رشد به چهار هزار و ۵۱۵ موقوفه در سال ۹۴ افزایش یافته است.
مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان افزود: در حال حاضر سازمان اوقاف و امور خیریه سیستان و بلوچستان در سه موضوع قرآن و اهل بیت، موقوفات و بقاع متبرکه فعالیت می کند و به طور ویژه در این خصوص برنامه های کاربردی و جامع محور را در دستور کار قرار داده است.
وی یاد آور شد: اداره کل اوقاف و امور خیریه سیستان و بلوچستان در حال حاضر هشت بقعه متبرکه و چهار هزار و ۵۱۵ موقوفه را در سیستم اطلاعاتی خود به ثبت رسانده است.
وقف زمینه ساز عدالت اجتماعی می شود
حجت الاسلام تدینی با اشاره به اهمیت وقف گفت: از مزایای وقف در جامعه می توان به ایجاد عدالت اجتماعی و بهره مندی بیشتر طبقات ضعیف جامعه از امکانات رفاهی از قبیل بهداشت، درمان، آموزش و اشتغال نام برد.
وی تاکید کرد: وقف باید مطابق با نیاز روز باشد، تنها مشکل موجود در جامعه مشکلات مذهبی نیست چرا که وقتی در تحصیل و ازدواج مشکل داشته باشیم کم کم در مسائل دینی هم تاثیرگذار است، بنابراین وقف حسب شرایط و مسائل دیگر نیز گام بردارد.
مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان اظهار داشت: وقف ضمن همگانی شدن باید با نیاز روز و با مشاوره انجام شود تا بتوانیم در همه زمینه ها واقف داشته باشیم.
فرهنگ، اولویت اجرای برنامه های وقف
حجت الاسلام تدینی بیان کرد: در تقسیم بندی و رتبه بندی نیات و موقوفات بیشترین سهم استان در اجرای برنامه های مذهبی و قرآن و کمترین آن در بحث اشتغال و بهداشت می باشد که در این راستا تمام تلاش این نهاد در راستای تبلیغ و تشویق جامعه به سمت ایجاد وقف های جدید با موضوعات و نیازهای روز جامع است.
مدیر کل اوقاف و امور خیریه استان گفت: از طریق برگزاری جلسات هم اندیشی با علما، اندیشمندان و راه اندازی انجمن یاوران وقف و برگزاری جلسات منظم صنفی، بازاریان، مهندسان، معلمان و علمای شیعه و سنی سعی در ترویج این فرهنگ در استان داریم.
وی اظهار داشت: در طی چهار ماهه ابتدایی سال جاری علی رغم مشکلات بسیار، سیستان و بلوچستان در رشد عواید موقوفات و نذورات بقاع متبرکه با یک فاصله زیادی، پیشتاز کشوری بوده است به طوری که عواید موقوفات، ۹۰ درصد رشد را نشان می دهد.
راهکارهای ترویج فرهنگ وقف در جامعه
برای شکوفایی وقف در جامعه باید فرهنگ وقف را ترویج کرد، برای این منظور تنها یک نهاد یا ارگان مسئول نیست، بلکه همه ی دستگاه های تبلیغی و اجرائی استان موظف اند تا در جهت اعتلای فرهنگ وقف در جامعه با همدیگر همکاری کرده و زمینه های شکوفائی آن را فراهم آورند.
هر چند عمل به وقف از سوی مردم مهم ترین راه گسترش فرهنگ وقف است اما باید توجه داشت که مردم، نیازمند راهنمائی و آموزش های دینی عملی در این زمینه هستند. از این رو مسئولان استان به ویژه دست اندرکاران امور مذهبی و فرهنگی می توانند با یک برنامه ریزی صحیح و اصولی در جهت دهی افکار عمومی به سمت فرهنگ وقف مؤثر باشند.
آثار مثبت وقف در زمینه های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی در جامعه ایجاب می کند که در گسترش وقف تلاش جدی داشته باشیم، چرا که اگر به این سنت حسنه عمل شود، بسیاری از مشکلات فعلی جامعه ی ما قابل حل خواهد بود.
سازمان اوقاف و امور خیریه، مبلغان دینی، ائمه جماعات، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان تبلیغات اسلامی و ... از جمله نهادها و دستگاه هائی هستند که در چگونگی ترویج و اشاعه ی فرهنگ وقف در جامعه نقش اساسی دارند باشد که هر یک به بهترین شکل برای توسعه این فرهنگ نقش آفرین باشند.
خبرنگار: فاطمه بهرک
نظر شما